HISTORIE

Duitse Capitulatie 5 mei 1945

Nadat Adolf Hitler op 30 april 1945 zelfmoord had gepleegd, kwam de overgave van Duitsland in een stroomversnelling. Op 4 mei werd op de Lüneburger Heide (Niedersachsen, ten zuiden van Hamburg) een document getekend dat de onvoorwaardelijke capitulatie inhield van het Duitse leger in Nederland, Noordwest-Duitsland, Sleeswijk-Holstein en Denemarken. De volgende dag, op 5 mei 1945 overhandigde de Canadese luitenant- generaal Charles Foulkes in aanwezigheid van o.a. Z.K.H. Prins Bernhard (als hoofdcommandant Nederlandse Binnenlandse strijdkrachten)in Hotel De Wereld in Wageningen de capitulatievoorwaarden aan de Duitse generaal Blaskowitz. Dit document werd door beide generaals ondertekend. Op 6 mei 1945 werden in de Aula van de Landbouwhogeschool (naast Hotel De Wereld) de ‘Orders of Surrender’ verder uitgewerkt. In dit document stond exact omschreven hoe de Duitse troepen zich moesten gedragen, voordat ze zouden worden ontwapend. Ook kregen de geallieerden alle informatie over de Duitse troepensterkte, militaire voorraden, mijnenvelden, voorraden, etc.

De ondertekening van de capitulatievoorwaarden door generaal Foulkes en generaal Blaskowitz op 5 mei 1945 in Hotel de Wereld, is de geschiedenisboeken ingegaan als het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Sindsdien vieren we ieder jaar op 5 mei Bevrijdingsdag.

Japanse Capitulatie 15 augustus 1945

Anders dan vaak gedacht, kwam er pas op 15 augustus 1945 een einde aan de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden. Op deze datum besloot Japan over te gaan tot overgave, welke op 2 september 1945 werd getekend. Japan bezette op dat moment een aantal Aziatische landen waaronder Nederlands-Indië, dat officieel tot het Koninkrijk der Nederlanden behoorde.

In de ochtend van 6 augustus 1945 dropten de Verenigde Staten een allesverwoestende atoombom op de Japanse havenstad Hiroshima. Drie dagen later volgde een tweede atoombom

op de stad Nagasaki. Hiermee dwongen de Amerikanen de Japanners op de knieën en op 15 augustus 1945 capituleerde Japan onvoorwaardelijk. Hiermee kwam een eind aan de Tweede Wereldoorlog die op 2 september 1945 op de USS Missouri in de baai van Tokyo officieel werd bekrachtigd.

1945 t/m 1975

VOORGESCHIEDENIS

  • In Hotel De Wereld in Wageningen is op 5 mei 1945 onderhandeld over de capitulatievoorwaarden van de Duitse strijdkrachten in Nederland. Aan Duitse zijde onder anderen generaal Blazkowitz en aan geallieerde zijde luitenant-generaal C. Foulkes van het 1e Canadese leger; in het bijzijn van Z.K.H. Prins Bernhard.
  • Op 6 mei 1945 is in de Aula van de Landbouwhogeschool (naast Hotel De Wereld) de capitulatie daadwerkelijk getekend.
  • Op 9 juli 1945 is door Foulkes – in aanwezigheid van Z.K.H. Prins Bernhard – een gedenkplaquette aangeboden en onthuld aan de gevel van Hotel De Wereld.
  • Op 31 augustus 1945 was in Wageningen voor het eerst een herdenking van de capitulatie. De eerste herdenking en viering op 4 en 5 mei was in 1946, één jaar na de daadwerkelijke capitulatie.
  • In 1945 werd de plaquette onthuld bij Hotel De Wereld. Een jaar later (1948) werd generaal Foulkes benoemd tot ereburger van de gemeente Wageningen. Hij schonk de gemeente de pen waarmee de capitulatie is getekend.
  • In 1951 werd het bevrijdingsmonument in Wageningen onthuld. Daarna bracht in 1953 generaal Foulkes een bezoek aan Wageningen en schonk zijn exemplaar van het Capitulatiedocument aan de gemeente.
  • Tien jaar na de capitulatie – in 1955 – werd in Wageningen de bevrijding groots gevierd met een defilé van veel binnen- en buitenlandse WO II-veteranen. Het defilé werd afgenomen door H.M. Koningin Juliana en Z.K.H. Prins Bernhard. De herdenking van de Duitse capitulatie is sindsdien vijfjaarlijks groots gevierd.
  • Z.K.H Prins Bernhard werd in 1975 benoemd tot ereburger van de gemeente Wageningen en was vanaf dat moment elk jaar op 5 mei aanwezig in Wageningen. De herdenkingen richtten zich toen nog uitsluitend op de capitulatie van de Duitse strijdkrachten in Nederland.

1945 t/m 1975

NCHC

  • In 1980 werd het “Comité Nationale Herdenking Capitulatie 1945 Wageningen” opgericht. Vanaf 1982 werd op 5 mei in Wageningen ook de capitulatie van Japan herdacht, hetgeen aanleiding was de naam van het organiserende comité te wijzigen in “Comité Nationale Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen”.
  • In 1987 was de herdenking in aanwezigheid van H.M. Koningin Beatrix, Z.K.H. Prins Claus en Z.K.H. Prins Bernhard. Bij die gelegenheid nam de koningin een militair defilé af waaraan ook, in beperkte mate, WOII-veteranen deelnamen.
  • In 1988 werd voor de eerste keer een defilé gehouden waarbij Z.K.H. Prins Bernhard optrad als parade-inspecteur.
  • In 1990 namen, naast de Nederlandse WO II-veteranen, ook Canadese oud-strijders en eenheden van de Canadese en Nederlandse strijdkrachten deel.
  • Tot 1996 richtte de herdenking in Wageningen zich uitsluitend op de veteranen uit de WO II; in dat jaar werd besloten de herdenking open te stellen voor veteranen van andere oorlogen en missies. Daarnaast werd besloten de herdenking op 5 mei in Wageningen uit te breiden met een symposium, dat zich richt op vraagstukken op het gebied van vrede, veiligheid en mensenrechten. Vanaf dat moment was de herdenking in Wageningen opgebouwd uit de volgende elementen: een symposium, een herdenkingsbijeenkomst in de Johannes de Doperkerk, een kranslegging door Z.K.H. Prins Bernhard, een defilé door veteranen, oud-verzetsstrijders en eenheden actief dienende militairen waarbij Z.K.H. Prins Bernhard optrad als parade-inspecteur en diverse recepties.
    De nadruk bleef echter liggen op de capitulaties en het defilé bestond voornamelijk uit veteranen uit WO II en voormalig Nederlands-Indië.
  • In 1997 werd de Stichting Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen opgericht, onder gelijktijdige opheffing van het oude comité.

2006 – heden

Periode vanaf 2006

  • In 2003 werd op verzoek van de Tweede Kamer een commissie ingesteld die moest onderzoeken op welke wijze er meer invulling kan worden gegeven aan erkenning en waardering voor de Nederlandse veteranen.
  • In 2005 werd op advies van deze commissie door de regering besloten een Nederlandse Veteranendag in te stellen. Deze dag is een vorm van maatschappelijke waardering voor alle veteranen. Het eren van veteranen hoort op een Nederlandse Veteranendag op of rond 29 juni, de verjaardag van Z.K.H. Prins Bernhard en is geen doelstelling van het NCHC in Wageningen.
  • Sinds 2006 maakt een defilé deel uit van de Nederlandse Veteranendag. Het was daarom niet langer opportuun een defilé voor veteranen in Wageningen te houden.
  • Op basis van dit regeringsbesluit besloot het Nationaal Comité Herdenking Capitulaties 1945 Wageningen (NCHC) haar activiteiten te beperken tot het symposium, de herdenkingsbijeenkomst, de plechtigheid bij het bevrijdingsmonument op het 5 Mei plein en de afsluitende receptie.
    De gemeente Wageningen besloot daarop organisatie en financiering van een defilé zelf ter hand te nemen; met als resultaat het Vrijheidsdefilé. De organisatie van dit Vrijheidsdefilé is in handen gelegd van het Comité 4 en 5 mei Wageningen.
  • Na drie jaar in deze opzet te hebben gewerkt, bleek het nog niet te leiden tot de gewenste toekomstbestendigheid van het NCHC. Vanaf 2007 is daarom grondig herbezonnen op de missie en doelstellingen van het NCHC.
  • In het najaar van 2007 is door defensie besloten de financiële en materiële ondersteuning van de herdenking in Wageningen voor de periode 2008–2012 te continueren. Gekoppeld aan dit besluit is de Commissaris der Koningin in de provincie Gelderland door de toenmalige Staatssecretaris van Defensie verzocht het voorzitterschap van het NCHC op zich te nemen en het NCHC te “vernieuwen”. Dat heeft geresulteerd in de opdracht aan een werkgroep, die met een rapportage is gekomen. Die rapportage is uitgangspunt geweest voor het instellen van een zogenaamde transitiewerkgroep, die heeft gewerkt aan het uitwerken van de voorstellen uit de rapportage.
  • Op 1 oktober 2008 hebben de vier betrokken partijen – het Ministerie van Defensie, de gemeente Wageningen, het Comité 4 en 5 mei Wageningen en het NCHC – de nieuwe koers en richting van de Nationale Herdenking Capitulaties in Wageningen bekend gemaakt.
null

Herdenken

In Nederland herdenken wij op 4 mei de militaire en burgerslachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog en latere missies van Nederlandse militairen. Het is en blijft belangrijk om stil te staan bij het leed dat de Tweede Wereldoorlog heeft veroorzaakt.

null

Vieren

Op 5 mei vieren we dat we in Nederland in vrijheid leven. 5 mei is ook een dag om ons te bezinnen op het belang van vrijheid en ons te realiseren dat vrijheid kwetsbaar is. Voor de vrijheid in Nederland hebben velen gevochten en zelfs hun leven gegeven.

null

Educatie

Eén van de doelen van wageningen45 is het vragen van aandacht voor de wereldwijde vraagstukken van vrede, vrijheid en veiligheid. Door middel van ons educatieve programma streven wij naar bewustwording, dialoog en kennisoverdracht.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief